Darwin’den 1000 yıl önce evrim teorisini ortaya atan Müslüman filozof: Basralı El Cahiz


Basralı El Cahiz Charles Darwin’in canlıların kökeni hakkında ortaya attığı evrim teorisini ilk kez ortaya koyan kişi mi? Charles Darwin 1809-1882 tarihleri arasında yaşamış ve özellikle “Türlerin Kökeni” adlı yapıtında bahsettiği ve yeryüzündeki canlı türlerinin doğal seleksiyon sonucu değişime uğrayarak günümüze geldiğini ifade eden evrim teorisi tüm bilim dünyasını dönüştürmüştü. Ancak tarihte biraz eskilere gidildiği zaman Basralı El Cahiz isimli bir filozof Kitab-ül Hayvan adlı eserinde Darwin’in evrim teorisinden izler taşıyan bazı fikirler öne sürmüş.

Charles Darwin’in bilim kitaplarını baştan yazdıran evrim teorisi yaklaşık 1000 yıl önce Irak Basra’da yaşayan müslüman bir filozof tarafından ortaya atılmış. Basralı El Cahiz Kitab-ül Hayvan adlı eserinde hayvan türlerinin doğal seleksiyon adlı bir süreç içerisinde nasıl değiştiğini anlatıyor.

El Cahiz asıl adıyla Ebu Osman Amr El Kenani el Basri olan filozof MS 776 yılında Irak Basra’da doğdu. Doğduğu yıllar İslam’ın altın çağı diye nitelendirilebilecek İslam biliminin yükselişte olduğu zamanlardı. Kitab-ül Hayvan adlı eseri de böyle bir İslam bilimi ortamında gelişmiştir.

El Cahiz’in ilgi alanları oldukça geniştir. Bilim, felsefe, Arap edebiyatı ve coğrafta alanları başta olmak üzere hayatı boyunca 200 den fazla kitap yazdığı bilinen ünlü filozofun eserlerinden sadece 50 civarında günümüze ulaşabilmiş.

El Cahiz’in Hayvanlar Kitabı ve evrim ile ilişkisi

El Cahiz’in Hayvanlar Kitabı 350 farklı hayvanın anlatıldığı ansiklopedi niteliğinde bir eserdir. Bu kitapta yazılanlar ise Darwin’in evrim fikirleriyle bire bir uyuşmaktadır. El Cahiz doğal seleksiyondan bahsederken şu ifadeleri kullanıyor:

“Hayvanlar varoluşlarını sürdürebilmek ve mevcut kaynaklardan faydalanabilmek, başkasına yem olmamak için güvenliğini sağlamak ve üreyip neslini devam ettirebilmek için bir mücadele yürütürler”

El Cahiz canlıların yeryüzünde hayatta kalabilmek için zorlu bir mücadele verdiklerini ve bu süreçte bazı türlerin diğerlerinden daha güçlü olduğunu ifade ediyor.

“Çevre faktörleri canlıların hayatta kalabilmesi için yeni özellikler geliştirmesinde, dolayısıyla onların yeni türlere dönüşmesinde rol oynar. Hayatta kalmayı ve üremeyi başaran hayvanlar başarılı özelliklerini yavrularına geçirirler.”

El Cahiz’in bu düşünceleri kendinden sonra gelen Müslüman dünyasının filozoflarını da etkiledi. Farabi, Biruni, İbn-i Haldun ve El Arabi gibi birçok ünlü Müslüman düşünür El Cahiz’in çalışmalarını okudu ve fikirlerini oluştururken ondan ilham aldı.


Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR